
Takimi i parë trepalësh mes liderëve të Shteteve të Bashkuara, Kinës e Rusisë zgjati gjithsej një orë e gjysmë. Liderët u takuan me dyer të mbyllura në Shenzhen, në Kinën jugore, në fillim të samitit të APEC-ut. Edhe pse u dol me një deklaratë e përbashkët, për çështjet më urgjente nuk u mbërrit asnjë marrëveshje. Rezultati qe kryesisht simbolik: tri presidentët theksuan natyrën miqësore të marrëdhënieve të tyre dhe rëndësinë historike të momentit.
Çfarë thotë deklarata e përbashkët
Deklarata përmban një angazhim të përbashkët për stabilitetin ndërkombëtar dhe parashtron katër pika specifike. E para apelon për reformimin e Kombeve të Bashkuara – një organizatë me të cilën si Shtetet e Bashkuara edhe Kina kanë mosmarrëveshje të ndryshme, përfshirë ato ekonomike. E dyta propozon rritjen e prodhimit e të disponueshmërisë së produkteve të naftës së rafinuar. E treta paralajmëron Gjykatën Penale Ndërkombëtare (GPN) që të mos e “keqpërdorë” juridiksionin e saj, duke riafirmuar imunitetin e krerëve të shteteve. E katërta sugjeron nisjen e një dialogu që synon uljen e rreziqeve bërthamore.

Çështjet bërthamore, Ukraina dhe Irani
Sipas mediave kineze, njëri prej liderëve i quajti armët atomike një “Shpatë të Damokleut” që varet mbi njerëzimin, duke argumentuar se ato duhet të ndalohen dhe të shkatërrohen. Kjo deklaratë sugjeron se Pekini pret që dy vendet e tjera të bëjnë lëvizjen e parë, duke pasur parasysh se Kina deri më tani ka refuzuar të diskutojë për ndonjë reduktim të arsenalit të saj bërthamor – i cili është dukshëm më i vogël se ai i Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë. Lidhur me Ukrainën – temë të cilën Uashingtoni më herët e kishte përjashtuar nga diskutimet – Trump lexoi një deklaratë ku shprehte dëshirën për përparim diplomatik, por pa ndonjë rezultat. Moska shpjegoi më vonë se Kievi dhe Evropa nuk janë të gatshme për kompromis. Sa i përket Iranit, Trump përsëriti se Teherani nuk duhet të zotërojë bombë bërthamore. Edhe këtu nuk u arrit asnjë marrëveshje.
Pse u takuan
Nuk kishte një rend dite të përcaktuar; vetë takimi ishte thelbi, dhe çdo udhëheqës kishte objektivin e vet. Putini arriti të tregonte se nuk është i izoluar dhe se qëndron si i barabartë me presidentin amerikan – duke u përpjekur madje ta paraqiste samitin si një “Jaltë të re”. Trumpi kërkoi të tregonte se nisma e tij diplomatike nuk kishte ngecur pas humbjes së rëndë të partisë së tij në zgjedhjet e ndërmjetme. Xi ia doli të priste dy udhëheqësit e tjerë pa asnjë pengesë – një arritje që forcon pozicionin ndërmjetës të Kinës.
Megjithatë, u shfaqën disa tensione. Xi aludoi mbi kufizimet amerikane mbi shitjen e mikroçipeve në Kinë, duke iu referuar një “mentaliteti të Luftës së Ftohtë” dhe një gazetar që u përpoq të bënte pyetje lidhur me rastin “Nvidia”, u nxor jashtë sallës.
Sipas analistëve politikë, krahasimi me Jaltën sa nxjerr në pah dallimin e madh midis dy ngjarjeve: Konferenca e Jaltës zgjati një javë, solli marrëveshje që riformatuan rendin global të pasluftës dhe përfshiu tri fuqi fitimtare, kurse takimi në Shenzhen zgjati një orë e gjysmë dhe prodhoi katër pika – asnjëra prej të cilave nuk zgjidh çështjet që lidhen me Ukrainën, Iranin apo armët bërthamore.

