E mërkurë, 18 Nëntor, 2026
Hetimi

Gati 30 mijë dollarë në muaj – Pagat e çmendura të drejtuesve të Fondacionit Shqiptaro-Amerikan për Zhvillim

· 6 min lexim ·
Shpërndaje
Ecopal, ne krye te artikullit

Dy drejtuesit e Fondacionit Shqiptaro-Amerikan për Zhvillim (AADF), Martin Mata dhe Aleksandër Sarapuli, rezultojnë me kompensime vjetore prej qindra mijëra dollarësh, shifra që tejkalojnë ndjeshëm nivelin e pagave të Shërbimit të Jashtëm amerikan dhe që krijojnë një kontrast kolosal me të ardhurat e qytetarëve shqiptarë.

Nga shqyrtimi që “MaShqip” ka bërë i të dhënave të deklaruara në formularin tatimor amerikan IRS Form 990 për vitin 2024, rezulton se dy drejtuesit e fondacionit kanë përfituar secili nga 278,980 dollarë kompensim vjetor, pa përfshirë përfitimet e tjera shtesë.

Për Martin Matën, dokumentacioni i shqyrtuar evidenton edhe 61,817 dollarë kompensime të tjera, duke e çuar shumën e këtyre dy zërave në 340,797 dollarë në vit, ose rreth 28,400 dollarë në muaj.

Mobileri

Këto shifra ngrenë pikëpyetje serioze mbi mënyrën se si përcaktohen shpërblimet e drejtuesve të një organizate jofitimprurëse, mbi kriteret e përdorura dhe mbi kontrollin financiar të veprimtarisë së fondacionit.

Drejtues fondacioni me kompensim më të lartë se diplomatët amerikanë

Krahasimi bëhet edhe më domethënës kur këto shifra vendosen përballë sistemit të pagave të Departamentit Amerikan të Shtetit.

Për vitin 2026, niveli maksimal i tabelës bazë të pagave të Shërbimit të Jashtëm amerikan për punonjësit jashtë vendit është 197,200 dollarë në vit.

Ndërkohë, vetëm kompensimi prej 278,980 dollarësh i deklaruar për secilin drejtues të AADF-së është 81,780 dollarë më i lartë se ky nivel referimi.

Në rastin e Martin Matës, duke përfshirë edhe kompensimet shtesë të evidentuara, diferenca arrin në rreth 143,600 dollarë.

Duhet sqaruar se paga bazë e diplomatëve amerikanë nuk përfshin domosdoshmërisht shtesat dhe përfitimet e tjera, ndaj ky nuk është krahasim i plotë i kompensimeve individuale të ambasadorëve.

Megjithatë, diferenca mbetet e konsiderueshme dhe ngre një çështje të rëndësishme: si justifikohen kompensime të tilla në një fondacion jofitimprurës që vepron kryesisht në Shqipëri?

Paga amerikane në Shqipëri, dhjetëra herë mbi të ardhurat e qytetarëve

Kontrasti bëhet edhe më i fortë kur këto pagesa krahasohen me realitetin ekonomik shqiptar. Në një vend ku paga mesatare mujore është vetëm një pjesë e vogël e kompensimeve të deklaruara për drejtuesit e AADF-së, Martin Mata rezulton me të ardhura nga puna prej rreth 28 mijë dollarësh në muaj.

Diferenca është kolosale. Një drejtues fondacioni mund të përfitojë brenda një muaji atë që shumë punonjës shqiptarë nuk arrijnë ta fitojnë as gjatë disa viteve punë.

Është e kuptueshme që një ekspert i huaj, i dërguar përkohësisht për të punuar në një vend tjetër, mund të marrë një pagë më të lartë për shkak të zhvendosjes, strehimit dhe kushteve të veçanta të punës.

Por kur bëhet fjalë për drejtues rezidentë që jetojnë dhe punojnë në Shqipëri, lind nevoja për një shpjegim edhe më të qartë mbi kriteret e përcaktimit të kompensimeve.

Martin Mata dhe Aleksandër Sarapuli nuk drejtojnë një kompani private që shpërndan fitime te aksionarët. Ata drejtojnë një fondacion jofitimprurës, që financon projekte zhvillimi dhe ka rol të rëndësishëm në disa prej pasurive publike dhe kulturore të Shqipërisë.

Natyrisht, paga e një drejtuesi nuk përcaktohet vetëm nga niveli mesatar i të ardhurave në vendin ku punon. Përgjegjësitë, përvoja dhe tregu ndërkombëtar i punës janë gjithashtu faktorë që duhen marrë parasysh.

Por pikërisht për këtë arsye AADF-ja duhet të bëjë transparente se me cilat organizata janë krahasuar këto paga dhe përse janë konsideruar të arsyeshme.

Kush i miraton pagat dhe kush kontrollon drejtuesit?

Legjislacioni amerikan lejon që organizatat jofitimprurëse të paguajnë drejtuesit e tyre, por kërkon që kompensimet të jenë të arsyeshme në raport me shërbimet e ofruara.

Rregullat e IRS-it parashikojnë mekanizma për të shmangur konfliktet e interesit dhe për të dokumentuar vendimet mbi shpërblimet.

Në rastin e AADF-së, ngrihen disa çështje konkrete: kush i ka miratuar kompensimet e Martin Matës dhe Aleksandër Sarapulit, cilat kanë qenë kriteret e përdorura dhe a janë bazuar vendimet në krahasime me organizata të ngjashme?

Gjithashtu, duhet sqaruar nëse organet drejtuese kanë kryer një vlerësim të pavarur të kompensimeve dhe nëse ekziston dokumentacion që provon arsyeshmërinë e tyre.

Fakti që një pagesë deklarohet në IRS nuk do të thotë automatikisht se ajo është e arsyeshme. Por as një pagë e lartë, në vetvete, nuk provon shpërdorim apo shkelje ligjore. Pikërisht për këtë arsye nevojitet transparencë mbi procesin e vendimmarrjes.

Miliona dollarë në projekte, por kush kontrollon fondacionin?

AADF-ja ka një rol të rëndësishëm në Shqipëri, përmes financimit dhe përfshirjes në projekte zhvillimi, arsimimi, turizmi dhe trashëgimie kulturore.

Një prej çështjeve më të debatueshme mbetet përfshirja e fondacionit në modelin e administrimit të Parkut Kombëtar të Butrintit.

Veprimtaria e AADF-së është shoqëruar me kritika edhe për projekte të tjera, përfshirë TID në Durrës dhe ndërhyrjet në zonën Drilon-Tushemisht.

Në këtë kontekst, kompensimet e larta të drejtuesve marrin rëndësi edhe përtej debatit mbi pagat.

Një fondacion që ushtron ndikim të konsiderueshëm në projekte me interes publik duhet të garantojë standarde të larta transparence financiare dhe llogaridhënieje.

Kritika ndaj mbikëqyrjes së AADF-së ka ngritur më parë edhe ish-kongresisti amerikan Joseph DioGuardi, i cili ka vënë në diskutim mënyrën e kontrollit të fondacionit dhe përdorimin e burimeve të tij financiare.

A duhet të ndërhyjnë autoritetet amerikane?

IRS ka kompetenca për të shqyrtuar kompensimet e drejtuesve të organizatave të përjashtuara nga tatimi dhe për të marrë masa kur provohen përfitime të tepruara në kundërshtim me ligjin.

Në rastin e AADF-së, shifrat e deklaruara krijojnë bazë për të kërkuar sqarime mbi procesin e miratimit të pagave, krahasimet e përdorura dhe përgjegjësinë e organeve drejtuese.

Nëse nga një kontroll do të rezultonin parregullsi, autoritetet kompetente amerikane mund të vlerësonin masat përkatëse.

“MaShqip” nuk pretendon se kompensimet e deklaruara përbëjnë automatikisht shkelje ligjore. Por shumat e konsiderueshme, kontrasti me realitetin ekonomik shqiptar dhe roli publik i fondacionit e bëjnë të domosdoshme transparencën.

Sepse çështja nuk është thjesht se Martin Mata dhe Aleksandër Sarapuli paguhen më shumë se niveli maksimal i një tabele pagash të diplomatëve amerikanë.

Çështja është se kush vendos për këto kompensime, mbi çfarë kriteresh dhe kush garanton se burimet e një fondacioni jofitimprurës përdoren në përputhje me misionin e tij.

Një fondacion që kërkon besimin e publikut për të administruar projekte dhe pasuri me rëndësi kombëtare duhet të jetë i gatshëm të japë llogari edhe për qindra mijëra dollarët që u paguan drejtuesve të vet./Thuaje.al

Ecopal, poshte artikullit
Scroll to Top