“Pasolini, intelektuali jo komod, i parakohshëm për skenën kulturore italiane”, nga prof.dr. Diana Kastrati

Një shekull më parë, më 5 mars 1922, lindi Pier Paolo Pasolini. Personi që me jetën e bindjet e tij u bë personazhi më i arrirë i vetvetes. Figurë e diskutuar në tepri, në të gjallë e pas vdekjes (1975), madje kjo e fundit që ndodhi në rrethana të cilat mbetën disi të mistershme (pavarësisht bindjes së Moravias që vetëm sfond politik nuk pati vrasja e tij, në mos vetëm seksual), bëri të mundur të rriste ndarjen e publikut ndaj tij. I etiketuar rëndom si intelektuali jo komod, ai qe para së gjithash poet (siç përsëri thekson Moravia për të), shkrimtar, regjisor, filolog, publicist, intelektual i impenjuar në linjë të parë, eklektik, por mbi të gjitha i parakohshëm për skenën kulturore italiane. Ishte shënjestër e lehtë për cilindo, protagonist i persekutimit gjyqësor, politik, etik. Kontradiktor në dukje, e mbase edhe në veprim: komunist në bindje, por njëkohësisht katolik i devotshëm, homoseksual i deklaruar, pararendës i një moderniteti social e artistik, po aq sa tradicional në vizionin e tij për gratë ku adhurimi për ta, mistifikimi, e shpie edhe të kundërshtojë Ligjin për abortin, meqë tek gruaja ai shihte vetëm Nënën. Rregullisht i linçuar nga e Djathta, sidomos e Djathta Katolike, por edhe aspak i dashur për të Majtën. Ai flet në gazeta, televizion, në mitingje me të rinjtë, për tema fort të ndjeshme e akoma të papërtypshme për shumicën; flet për fashizmin e antifashizmin, për Kishën, për shoqërinë e konsumit e për pasojat që ajo sjell në homologimin e masës, për rolin e televizionit në vrasjen e mendimit autentik personal, për hedonizmin. Një nga kontradiktat e tij gati biologjike është edhe fakti që pavarësisht se i rrethuar nga njerëz, ai ishte një vetmitar e i vetmuar, një eremit i vetvetes.
Intelektual pa pararendës, e pa dishepuj mbase. Kërkues i ndërgjegjshëm i skandalit, si pjesë e mendimit të tij të lirë. Sfidoi limitet e veta e të kohës në art duke eksperimentuar mënyra krejt antikonvencionale në poezi, në regjisurë, në romane, në tregime, në teatër, në tekste këngësh, në esetë kritike e gjuhësore, në polemikat në pikturë, përkthyes, udhëtar e autor reportazhesh, por mbi të gjitha eksperimentues formash të përziera, ligjërimesh, stilesh. Qe romancier realist, por neorealizmin nuk e donte, mbrojtës e ithtar i fortë i dialekteve në krahasim me gjuhën standarte. Sipas studiuesve të tij të sotëm e të dikurshëm në Itali, kur flitet për Pasolinin, flitet për një uniqum në kulturën italiane jo vetëm të shekullit të kaluar, por edhe të këtij ku kemi hyrë.