Marrëdhënia Donald Trump-Volodymyr Zelensky-n është tensionuar sërish pas gërricjes së tyre në fund të shkurtit në Shtëpinë e Bardhë. Gjatë takimit me dyer të mbyllura midis dy udhëheqësve, thuhet se u shkëmbyen mallkime, hartat e frontit u vërvitën në ajër dhe presidenti amerikan thuhet se përsëriti fjalë për fjalë qëndrimin e Kremlinit. Rindërtimi i ngjarjes nga media amerikane, ishte ai i një “debati të nxehtë” të shoqëruar me akuza, kërcënime dhe ultimatume. Ukraina është një satelit aspirant i SHBA-së, por ndërkaq SHBA-të duan t’ia japin mbrojtjen e Evropës (dhe Kievit) BE-së.
Çfarë po ndodh midis SHBA-së, Rusisë dhe Ukrainës?
Plani i SHBA-ve për Ukrainën e pasluftës ka qenë i qartë prej kohësh dhe ambiciet e Rusisë janë diskutuar tashmë. Në këtë fazë delikate, dëshira amerikane, pavarësisht protagonizmit të Trumpit, është të arrijë një marrëveshje me Moskën, e cila është e ndarë midis qëllimit të saj për ta zgjatur konfliktin e ruajtur presionin mbi Perëndimin dhe nevojës për t’u larguar prej tij, për të shmangur rënien gjithnjë e më të thellë në duart e Kinës. Por për tre fuqitë kryesore të botës, konflikti ukrainas është thjesht një simptomë rajonale e një konflikti më të gjerë, që po zhvillohet në Arktik dhe Indo-Paqësor
Takimi ballë për ballë i Trump dhe Zelensky. Siç u zbulua nga Financial Times, manjati dyshohet se i kërkoi udhëheqësit ukrainas të pranonte kushtet e Vladimir Putinit, duke paralajmëruar se përndryshe, Rusia do ta “shkatërronte” Ukrainën”. Ky rindërtim pasqyrohet në kërkesën e përsëritur të presidentit rus drejtuar Trumpir – dhe zbuluar nga Ëashington Post – për “marrjen nën kontroll të plotë” të Donbasit, duke hedhur hijen e një kapitullimi të imponuar nga lart mbi samitin e Budapestit. Është një lëshim që Zelensky refuzon ta pranojë, pavarësisht se tha se është “gati” të udhëtojë në Hungari, për të filluar dialogun: “Si mund të arrijmë marrëveshje nëse nuk flasim?” iu kundërpërgjigj ai NBC-së.
Pozicioni i Zelenskyt dhe Ukrainës: “Putini nuk mund të ndalet me fjalë: presioni është i nevojshëm”, paralajmëroi ai, duke mbledhur krerët e botës e duke kërkuar “hapa vendimtarë” nga Shtetet e Bashkuara, Evropa, G20 dhe G7. Për Kievin, mundësia e lëshimeve territoriale është thjesht konfirmim i një modeli të njohur: zgjatja e konfliktit, lodhja e Evropës dhe dobësimi i rezistencës. “Lufta vazhdon vetëm sepse Rusia nuk dëshiron mbarimin e saj”, përsëriti Zelensky, duke akuzuar Kremlinin për sabotimin e çdo përpjekjeje për një armëpushim, ndërsa sulmet në tokë vazhdojnë pandërprerje: termocentralet dhe instalimet e gazit janë përsëri në shënjestër të bastisjeve ruse në disa rajone, duke lënë mijëra familje pa energji elektrike ose ngrohje. Vetëm në një javë, sipas Kievit, më shumë se 3,270 dronë sulmi, 1,370 bomba ajrore të drejtuara dhe gati 50 raketa të llojeve të ndryshme, kanë goditur Ukrainën.
Pas denoncimit, kërkesa për aleatë mbetet e njëjtë: më shumë mbrojtje (veçanërisht mbrojtje ajrore), koordinim më i madh dhe sanksione të reja ndaj Kremlinit. “Nuk mund t’ia japim të gjitha armët tona Ukrainës. Thjesht nuk mund ta bëjmë këtë”, deklaroi Trumpi në Fox Neës, duke pretenduar se kishte qenë “shumë i mirë me Zelenskyn dhe Ukrainën”, por nuk mund ta “vendoste Amerikën në rrezik”. Raportet për përplasjen në Shtëpinë e Bardhë po trondisin qeveritë evropiane, pasi ato ndodhen në skenarin më të frikshëm që nga gushti, në prag të samitit Trump-Putin në Alaska: një dorëzim i negociuar mbi kokat e tyre, ose një ndarje e maskuar si kompromis.
Trump: “Nuk diskutova për Donbasin, ata duhet të ndalen në frontin aktual.”
Donald Trump deklaroi për shtypun se nuk e kishte diskutuar transferimin e Donbasit në Rusi me homologun e tij ukrainas. “Jo, nuk e kemi diskutuar,” iu përgjigj ai një pyetjeje të drejtpërdrejtë nga shtypi në Air Force One. “Ne mendojmë se ajo që duhet të bëjnë, është të ndalen në vijat e betejës ku janë tani. Pjesa tjetër është shumë e vështirë për t’u negociuar. Ka kaq shumë dallime. Ajo që po them është se ata duhet të ndalen tani në vijat e frontit, të shkojnë në shtëpi, të ndalojnë së vrari.” Sipas manjatit, për momentin, Donbasi duhet të mbetet “siç është tani” dhe të dyja palët “mund të negociojnë diçka më vonë”.
Qëndrimi i BE-së Në Bruksel: Diplomatët po punojnë për një qëndrim të përbashkët mbështetës për Kievin përpara samitit të 23 tetorit dhe takimit të Budapestit. Për fluturimin e Putinit, Moskës do t’i duhet të kërkojë autorizim nga Eurocontrol në orët para uljes. Ofensiva e re përgatitur nga ekipi i Përfaqësueses së Lartë të BE-së, Kaja Kallas, synon flotën ruse, rrjetin e cisternave të naftës që vazhdon të transportojë naftë bruto, duke anashkaluar sanksionet falë flamujve lehtësues dhe marrëveshjeve ta fshehta tripalëshe. Një dokument që po diskutohet nga Ministrat e Jashtëm, të cilët takohen në Luksemburg, propozon zgjerimin e kompetencave të inspektimit të shteteve anëtare, duke autorizuar masat parandaluese dhe sanksionet jo vetëm kundër anijeve, por edhe kundër kompanive të sigurimeve dhe logjistikës që mbështesin operacionet e tyre.
