Për të tërë ata që nuk e dinë, Novruzi është festa e Vitit të Ri persian. Njohur ndryshe edhe si Nauryz, Navruz o Nowrouz, kjo fjalë nënkupton “ditën e re’ dhe festohet ditën e parë të pranverës, më 21 mars, për shkak se kalendari iranian është kalendar solar, që do të thotë se koha, sipas vëzhgimeve astronomike, përcaktoet nga lëvizja e tokës rreth diellit, ndaj dhe dita e parë e vitit, nis përherë me fenomenin natyror të ekuinoksit të pranverës.
I cilësuar si celeblrimi universal i fillimeve të reja, i të hedhurit pas shpine asaj që ka ikur dhe e të nisurit nga e para me begati, Festa e Novruzit promovon edhe vlerat e paqes e të solidaritetit, mes brezave, familjeve, shteteve e popujve.
Kjo ditë, festohet nga thuajse 300 milionë njerëz në mbarë botën, – që nga Ballkani në Detin e Zi, e nga Azia Qendrore në Lindjen e Mesme, – dhe është e lashtë për më shumë se 3,000 vjet. Festimet e saj në disa zona zgjasin edhe një muaj të tërë, me aktivitete e shfaqje ritualesh publike që lidhen ngushtësisht me festën.
Festa e Novruzit, është njohur zyrtarisht edhe në Amerikë më 2010-n, me kërkesën e vendeve si Afganistani, India, Irani, Kazakistani, Turqia, Turmenkistani e Shqipëria.
Por cilat janë ritet me të cilat shoqërohet kjo ditë?
Festimet për Festën e Novruzit, u ngjanë pak a shumë atyre të Vitit të Ri.
Njerëzit lajnë e pastrojnë me themeli shtëpitë e tyre, vishen me rroba të reja, gatuajnë gatime tipike të festës dhe kryejnë rituale që mendojnë se u sjell në vit të ri të mbarë. Nëpër tryeza nuk mungojnë qirinjtë e ndezur, gruri, barërat aromatikë, frutat e thata, ëmbëlsirat e larmishme, hudhrat, uthulla, pasqyra, vezët e zbukuruara, shtatë elementet simbolike që nisin me S, të cilat simbolizojnë shpresën për një vit të ri të mbarë, me shëndet, pasuri e bollëk. Hudhra, së cilës në iraniance i thonë Sir, përfaqëson mbrojtjen nga sëmundjet dhe nga e keqja, kurse uthulla Serkeh, përfaqësonjetën e gjatë dhe durimin e pikërisht për këto motive, nuk mundojnë në asnjë tryezë festive.
Të shumta janë edhe familjet që vënë tavolinë Kuranin apo libra me poezi, për të simbolizuar edukimin dhe përndritjen, e po ashtu edhe një peshk të kuq për të ndjellur fatin.
Por festimet nuk mbarojnë me kaq. Trembëdhjetë ditë pas Festës së Nevruzit, familjet shkojnë dhe e hedhin barin e grurit që kultivojnë, në ujëra të rrjedhshëm. Bari i grurit sipas iranianëve, besohet se energjinë negative nga çdo shtëpi.
Një tjetër traditë është edhe ajo e kapërcimit të zjarreve, të cilët simbolizojnë dritën e të mirën.
VIti i Ri Persian ka dhe babagjyshin e vet Amoo Noëruz, o xha Novruzi, i cili ka ndihmësin e vet, Haji Firooz-in që shfaqet gjatë festimeve për të shpënë urimet.
Në Shqipëri, Festa e Novruzit festohet më së shumti dhe ka jehonën më të madhe në pikëpamje fetare.
Pikërisht sot, në datën 22, shqiptarët festojnë ditën e Sulltan Nevruzit, e cila lidhet me ditëlindjen e Imam Aliut në Qabe.
Festa e Sulltan Novruzit, është festa më e madhe e Bektashizmit në Shqipëri. Ajo ka mbërritur në viset shqiptare së bashku me besimin bektashian, në shekujt XV-XVI dhe u dekretua si festë kombëtare në vitin 1996.
Copyright © MetropolPost.al
