Nga Albana Nexhipi Lekaj
E kam më kollaj në fakt t’i hedh vërejtjet që kam për fjalorin onlajn të Akademisë në faqen time të fejsbukut, duke qenë se më ekonomizon edhe kohën, ndërkohë që shkrimi ka punë e të largon disi nga detyrimet e tjera. Por duke qenë se në fejsbuk shënimet edhe humbasin ndonjëherë, treten në eter me pak fjalë, po marr mundimin të radhis sa më poshtë disa nga vërejtjet e sugjerimet e mia për Fjalorin e Madh Shqip të sapo hedhur onlajn, me qëllim përmirësimin e mëtejshëm të tij.
Kam lexuar me vëmendje në fakt sqarimet që jepen në rubrikën e këtij fjalori, kush ka punuar për të, mënyrën si kanë punuar, natyrën e tij, natyrën e fjalëve të zgjedhura dhe, nisur nga të tëra këto, lejomëni të radhis disa prej kërkimeve gjetura rishtazi (sot domethënë), pasi jam e bindur që sapo të publikohet shkrimi, vërejtjet do të përmirësohen.
Së pari: Akademia, ashtu siç ka radhitur punonjësit dhe metodologjinë e punës, duhej të sqaronte edhe që ky nuk është varianti përfundimtar i Fjalorit onlajn, por pret edhe sugjerimet e përdoruesëve apo të ekspertëve të fushës. Për mendimin tim, nuk mjaftojnë dy rreshta shkruar në rubrikën “Sugjerime” të këtij fjalori, ku ftohen aktorët e fushës të sugjerojnë kritikat e tyre, por, që të mos ndodhte tërë gurguleja e pataksja që po ndodh, qysh në ballë të fjalorit, pra nën titullin “FJALORI I MADH I GJUHËS SHQIPE”, duhej saktësuar poshtë në kllapa edhe fakti që ky variant është i përkohshëm (i përkohëshëm, në përmirësim e sipër), duke shmangur kështu shumë akuza, si për punën e bërë, ashtu edhe për nivelin e akademizmës.
Aktualisht, tani që po shkruaj, disa prej tyre janë terezitur, fjala bie fjala ABANDONOJ (fotoja sa mëposhtë), është fshirë, por prej saj ka mbetur si fjalë shqipe fjala ABANDON (?), që nuk e di se nga cila shqipe e kanë huazuar, se nga kjo e jona nuk më duket. Apo BYTHADRITË, e cila edhe sot gjendet në fjalor, por për të cilën nuk na janë dhënë përdorime të mundshme. Nwse klikon tek vendi ku duhet të të shfaqen këto përdorime, nuk të del asgjë shembull, shiko thotë mos ke shkruar fjalëm gabim.
Sa më sipër i kam debatuar gjatë në fejsbuk, e janë ndryshuar pjesërisht, ndaj sa më poshtë, po vazhdoj edhe me një fjalë që është përdorur gjerësisht në vitet ’95, por që aktualisht nuk mund të thuhet se vazhdon të gjallojë, e ca më keq të jetë ngulitur aq shumë në shqipe sa të bëhet pjesë e fjalorit. Kjo është fjala STRAPACOJ. Po, e lexuat mirë, e kini në Fjalorin e Madh Shqip me shpjegimet përkatëse, konsultuar sot më 19.01. 2026.
Kalojmë tani tek shpjegimet e disa fjalëve që janë mirëfilli pjesë e leksikut shqip. Marrim fjala bie fjalën MASHKULL, ku mes të tjerave gjejmë shpjegime të tipit “të aftë të lerë shtatëzanë femrën”, sqarim të cilin unë e shoh paragjykues dhe fyes, për sa kohë “lënia shtatëzanë e një femre” hyn tek problemet shëndetësore.
Marrim një tjetër fjalë problematike, konsultuar po sot më 19.01. 2026. PEDOFIL. Shpjegimi për këtë fjalë është “që ndjen tërheqje seksuale ndaj të miturëve”, në një kohë kur duhej të përfshinte togfjalëshin “perversitet seksual”, për t’i dhënë shpjegimin e duhur e për ta bërë sa më të qartë për përdoruesit e rinj të fjalorit.
Shkojmë tek fjala FEMËRIM. Vajta njëzet vjet që përkthej e nuk e kam hasur. Shpjegimi? Pjellje e këlyshit femër, grari (?). Hajde merre vesh, por ka nevojë që ta rregullojnë.
Mund të vazhdoj pa fund, por kjo nuk do të kishte kuptim, sepse në fakt janë akademikët që paguhen për këtë punë, për ta situr edhe një herë fjalorin nga e para, e për ta bërë të saktë e siç duhet.
Shkruar të tëra këto, personalisht jam e lumtur që e morën të paktën iniciativën të ngjizin një fjalor shqip onlajn zyrtar, se bota vajti mbi 20 vjet qw i ka. Nuk jam dakord me këto hap-e-mbyll të fjalorit sikur është han pa porta, sepse do të më pëlqente që publike e përfunimtare të ishte një punë qelibare dhe e qëruar paq, por ja që kaq mund të prodhojnë me gjasa akademikët tanë, e neve nuk na mbetet asgjë tjetër, veçse të bëhemi gardianë të shqipes, për ta ruajtur sa më shumë nga mësymet që i ndukin pjesë sa aty-këtu.
Tani e vetmja gjë që na mbetet është të presim dhe një vit, derisa të përfundojë periudha e vërejtjeve dhe e konsultimeve me njerëzit e fushës (mirë do ishte ta kishin bërë publik edhe këtë afat, se njerëzit nuk do merren tërë kohën me fjalorin), me shpresën se gafat që mund të jenë onlajn nën logon zyrtare të akademisë, të mos infektojnë askënd.
