E shau apo nuk e shau prokurori Olsi Dado ndryrësirë kryebashkiakun Veliaj gjatë seancës? Kjo ka qenë tema e debatit ditën e djeshme në opinionin publik, ku duket qartë se ethet e zgjedhjeve kanë mbërthyer të majtë e të djathtë, të cilët teksa përpiqen të tregojnë devotshmërinë (dhe shumë mirë e bëjnë), harrojnë si gjithnjë të ruajnë disa principe në premisën e debatit, që na vlejnë të gjithëve, edhe pasi vala e betejës zgjedhore të ketë kaluar. Ç’principe do të thoni ju?
Epo ja, ka disa norma institucionale, që çdo kryebashkiak e çdo prokuror nuk duhet t’i shkelë. Veliaj me gjasa i ka shkelur dhe gjendet tashmë në bankën e të akuzuarëve. Por kjo nuk do të thotë që prokurori i çështjes duhet ta telendisë. Prokurori që ka bërë hetimin, duhet të jetë i pangjyrë, të mos përfshihet emocionalisht (se në të kundërt lindin shumë hamendësime mbi akuzat që mund t’i bëhen), dheeee, e sidomos, të përdorë një ton neutral në parashtrimin e argumentave e të fakteve, që e kanë nxitur të mbërrijë në x përfundim. Nuk futet në debate prokurori me të akuzuarin. E lejon këtë të fundit të thotë ç’të dojë, por vetë u qëndron fakteve e argumentave, pa ulëritur e shfryrë, si të jetë në një kafene lagjeje duke u zënë. Sepse nëse e bën dhe pëfshihet emocionalisht, atëherë të gjithë ne nënkuptojmë që “debati” qenka edhe personal.
Epo do thoni ju jemi në Shqipëri, e në Shqipëri ndodh të lejohen këto gjëra. Mirë mo mirë, por prokurori dhe kryebashkiaku janë institucione përtej emrave konkretë, dhe nëse nuk kujdesemi, përtej pasioneve partiake, t’i mbajmë në shina të dyja palët, këmbëngul të dyja, sepse kanë tërë kohën pushtetin, rrezikojnë të abuzojnë me ne, që jemi thuajse të padukshëm shpeshherë, kur kemi halle.
Thënë kjo, ajo që personalisht do të vlerësoja në këtë debat, për t’i dhënë natyrisht vlerën që i takon përtej politikës së nxehtë të momentit, është bërja publike e etikës së komunikimit në një proces gjyqësor të SPAK-ut, ku duhet shmangur me se s’bën gjuha apo intonacioni denigrues ndaj të akuzuarit. Faktet janë të ftohta, kokëforta dhe gjuha që i parashtron ato duhet të jetë padyshim e ftohtë. Kësaj, për të mirën e standartit europian që kërkojmë në insitucionet gjykuese, duhet t’i qendrojmë të tërë, përtej partishmërisë e idealit politik.
Nuk dua që askush të mendoj se kjo qasje shkon në favor të mbrojtjes së kryebashkiakut. As nuk më shkon ndërmend, përderisa as nuk ia kam idenë se ku e në çfarë mund të jetë ngatërruar e përfshirë. Por ajo që dua me se s’bën të dalë edhe nga këto debate në këtë kontekst elektoral, janë të paktën disa rregulla institucionale, a loje, quajeni si të doni, nga të cilat kulturalisht përfitojmë të gjithë si shoqëri. Do thotë dikush për ç’kulturë na flet kjo! Epo etika e komunikimit insititucional, është pjesë kulturore. Prokurori në fjalë, por edhe kryebashkiaku, nese do qenë rritur në tjetër vend, e jo në Shqipëri, e cila natyrisht ka tjetër kulturë sa i përket komunikimit institucional, nuk do kishin guxuar ta denigronin një gjyq kaq të rëndësishëm me interes publik, në të tilla nivele. Politikë dakord, por edhe të përfitojmë ndonjë gjë nga debatet ndërkohë, për ta pasur si pajë në procesin e kulturimit si shoqëri.
Sa më poshtë, bashkëngjitur videoja me audion e debatit mes prokurorit Olsi Dado dhe kryebashkiakut Veliaj, në dëshmi të faktit se një komunikim me të tillë intonacion, qoftë edhe me fjalët e duhura, cënon edhe vetë integritetin e SPAK-ut dhe prokurorëve të tij.
