Gjatë Konferencës së Sigurisë në Mynih, zëvendëspresidenti i SHBA-së JD Vance, ka qortuar ashpër Evropën, duke u cilësuar më së shumti prej shtypit evropian, si një sulm i tij ndaj demokracive amerikane.
Në fjalën e tij, Vance deklaroi se kërcënimi më i madh me të cilin përballej aktualisht kontinenti plak, nuk vinte as nga Rusia e as nga Kina, por “nga brenda”.
Nga Vance në fakt, pritej fjala e tij Konferencën e Sigurisë në Mynih, të adresohej tek tratativat e ndryshme për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë. Por në vend të kësaj, ai e shpenzoi shumicën e kohës, duke kritikuar qeveritë evropiane – përfshirë edhe atë të Mbretërisë së Bashkuar – për një largim nga vlerat e tyre.
Fjalimi i tij u prit me heshtje në sallë dhe më pas u denoncua nga disa politikanë pjesëmarrës në konferencë.
Ministri gjerman i Mbrojtjes Boris Pistorius u shpreh se fjala e Vances ishte “e papranueshme”.
Vance përsëriti linjën e administratës Trump se Evropa duhet “të rritej shumë, për të siguruar mbrojtjen e saj”.
Vance e përmendi gjitjashtu edhe Luftën e Ukrainës, duke thënë se shpresonte që mund të arrihej një “zgjidhje e arsyeshme”, pas njoftimit të beftë të presidentit të SHBA Donald Trump, në fillim të kësaj jave, se ai dhe Vladimir Putin i Rusisë kishin rënë dakord të fillonin bisedimet e paqes. .
Vance pretendoi mes të tjerave se “komisarët” e Bashkimit Evropian po shtypnin fjalën e lirë, duke e fajësuar kontinentin për emigracionin masiv e duke qortuar liderët e tij për tërheqje nga “disa prej vlerave të tij më themelore”.
Vance përdori fjalimin e tij 20-minutësh për t’u fokusuar në disa vende evropiane, përfshi edhe Mbretërinë e Bashkuar, duke argumentuar se “liritë themelore të britanikëve fetarë, ishin nën kërcënim. Vance kritikoi po ashtu përdorimin e ligjeve, duke thënë se edhe liria e fjalës po pakësohej.
Në përgjigje të kësaj, qeveria skoceze u shpreh se pretendimi i Vance ishte “i pasaktë”.
Nëntë ditë para zgjedhjeve të tensionuara kombëtare në Gjermani, Vance preku edhe debatin e nxehtë në vend, rreth partive politike kryesore që mbajnë një të ashtuquajtur “firewall” mosbashkëpunimi me partinë e ekstremit të djathtë Alternativa për Gjermaninë (AFD).
Që pas disfatës së nazistëve, kur u rivendos demokracia në Gjermani, ka pasur një konsensus midis partive kryesore politike të saj, për të mos punuar me partitë e ekstremit të djathtë. “Demokracia mbështetet në parimin e shenjtë që zëri i popullit ka rëndësi,” tha Vance. “Nuk ka vend për mure zjarri. Ose i përmbahesh parimit ose jo.”
E teksa kandidatja e AFD-së për kancelare, Alice Weidel, ndau më vonë pjesë të fjalimit të tij në X, duke e vlerësuar atë si “të shkëlqyer”, Michael McFaul, ish-ambasadori i SHBA-së në Rusi, tha se komentet e Vance për Evropën ishin “fyese” dhe “empirikisht jo të vërteta”.
Në fjalën e tij, Pistorius, ministri i Mbrojtes gjermane, iu drejtua drejtpërdrejt Vance-it, duke thënë: “Se nënpresidenti amerikan vuri në pikëpyetje demokracinë për gjithë Evropën”. “Ai foli për asgjësimin e demokracisë”, vazhdoi Pistorius. “Dhe nëse e kam kuptuar saktë, ai po i krahason kushtet në disa pjesê të Evropës, me ato të regjimeve autoritare… dhe kjo nuk është e pranueshme.”
Vance iu referua gjithashtu edhe zgjedhjeve presidenciale në Rumani, të cilat u anuluan në dhjetor, pasi dokumentet e deklasifikuara sugjeronin se kishin qenë në shënjestër të ndërhyrjes shtetërore ruse. Në konferencë Vance u shpreh se “Nëse demokracia juaj mund të shkatërrohet me disa 100,000 dollarë reklama dixhitale nga një vend i huaj, atëherë nuk ka qenë aq e fortë për të filluar.”
Kryeministri rumun Marsel Ciolacu tha se vendi i tij mbetet “një mbrojtës i vlerave demokratike, që ndan Evropa me SHBA”.
“Të gjitha autoritetet rumune, janë të përkushtuara për organizimin e zgjedhjeve të lira dhe të ndershme, duke fuqizuar qytetarët dhe garantuar lirinë për të votuar,” shkroi ai në X.
Më vonë, Vance në fund të Konferencës, u takua me presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky. Gjatë takimit, Zelensky tha se duhej më shumë punë për planifikimin për t’u dhënë fund luftimeve, ndërsa Vance deklaroi se dyshja Trump-Putin, kishin ndarë një bisedë “të frytshme”.
Trump kishte deklaruar se zyrtarët amerikanë, rusë dhe ukrainas do të takoheshin në Mynih, por Moska qe shprehur nuk do të dërgonte asnjë delegacion në konferencë.
___________
Tashmë ka dy data kyçe në historinë e Konferencës së Sigurisë së Mynihut: 2007 dhe 2025. Dy edicione, në të cilat fjalimet armiqësore provokuan tronditje simetrike tek elitat diplomatike të mbledhura çdo vit në kryeqytetin bavarez: i pari nga presidenti rus Vladimir Putin, i dyti nga nënpresidenti amerikan JD Vance.
Në vitin 2007, Putin, i ftuar për herë të parë në Mynih, habiti Perëndimin me një fjalim shumë agresiv kundër Shteteve të Bashkuara, të cilat i akuzoi se donin të vendosnin një rend unipolar. Në retrospektivë, kjo deklaratë e tij, është parë si një nga pikat e kthesës të epokës së pas Luftës së Ftohtë, paralajmërimi i parë i Putinit për Perëndimin.
Të premten, më 14 shkurt, Amerika, aleati i madh i Evropës, iu kthye kundër partnerëve të saj, duke copëtuar Perëndimin. “Në Uashington, ka një sherif të ri në qytet”, paralajmëroi zëvendëspresidenti i Donald Trump. Më pas ai filloi një kritikë të ashpër kundër demokracive evropiane, duke i akuzuar ato për mbytje të fjalës së lirë dhe lirisë fetare.
