Në numrin e saj të datës 19 tetor 2022, e përjavshmja e mirënjohur britanike “The Economist” në kopertinën e vet publikonte një fotomontazh të ish-kryeministres britanike Liz Truss, e cila, në mos për gjë tjetër, do të hyj në analet e historisë së vendit të saj si kryeministrja më jetëshkurtër. Imazhi që do të tërhiqte vëmendjen e mediave europiane dhe më gjerë, paraqet zonjën Truss të veshur si gladiatore, me përkrenare në kokë, teksa në dorën e djathtë mban një shqyt që shëmbëllen me një pizza – njëra fetë e së cilës është ngrënë – dhe në dorën tjetër një pirun majë të cilit mbështjellë një dorë spaghetti.
Edhe pse ironia e revistës – as e para dhe me gjasë as e fundit – ka për shënjestër kryeministren e vendit të vet, simbolika e saj është fund e krye një klishe anakronike, duke qenë se Italia e sotme përtej problemeve të veta – e kush nuk ka probleme në shtëpinë e vet – është jo vetëm anëtare themeluese e Bashkimit Europian, por, në të njëjtën kohë, edhe një prej vendeve që bëjnë pjesë në klubin e G 7-s, thënë me fjalë të tjera, shtatë vendeve më të industrializuara të botës, ku bën pjesë edhe vetë Britania e Madhe.
Ndoshta ngjajnë të tepërta këto radhë sikur të mos të ndërmendin se me çfarë (mendje)lehtësie edhe organe me peshë mediatike, asish që, jo rrallëherë, formojnë opinione në kancelaritë e vendeve perëndimore, iu drejtohen stereotipeve për të ilustruar idetë e tyre ose për të bërë objekt të kritikës së drejtpërdrejtë ose të tërthortë personazhe e vende që mund të mos kenë kurrfarë lidhjeje me ngjarjen ose personin në fjalë. Kujtojmë këtu sesi në fillim të viteve nëntëqind imazhi i italianëve në botën e qytetëruar përafrohej jo rrallëherë me atë të mafiozit dhe të emigrantit zullumqar, ndërkohë që një pjesë e mirë e mrekullive të artit e të arkitekturës në ato vende janë vepër e gjenisë së italianëve. Viktimë e kësaj optike jemi bërë edhe ne shqiptarët falë atyre dukurive të historisë së hershme ose të vonë me të cilat i jemi prezantuar botës, ndaj lista do të zgjatej e bëhej tërkuzë, ndj nuk ia vlen të merresh më tej me të. Por ajo çka është me rëndësi dhe duhet qortuar është fenomeni, domethënë klisheja dhe arroganca e atyre që, pa të drejtë, ashtu si në rastin e lartpërmendur, i njohin të drejtën vetes të thumbojnë e shpotisin lart e poshtë, pa e vrarë mendjen dhe pa marrë parasysh se mund t’i hyjnë kujt në hak.
*Virgilius/ Pseudonimi për Virgjil Muçin
