Evropa po zgjedh të qëndrojë kryesisht mënjanë, ndërkohë që Donald Trump mbledh për herë të parë organizatën e tij të re ndërqeveritare, Bordin e Paqes, në Uashington.
Iniciativa u prezantua për herë të parë në shtator, si plani 20 pikësh i Uashingtonit për armppushimin në Gaza, por qysh atëherë është riformuluar si një platformë më e gjerë për zgjidhjen ndërkombëtare të konfliktit.
Në të gjitha kryeqytetet evropiane, reagimi ka qenë i ftohtë, me disa prej vendeve që kanë zgjedhur statusin e vëzhguesit dhe, në shumë raste, skepticizëm të plotë. Vetëm Hungaria dhe Bullgaria kanë sinjalizuar për t’u bashkuar plotësisht me skemën. Italia, Rumania dhe Qiproja do të marrin pjesë si vëzhguese. Disa, përfshirë Danimarkën, nuk morën asnjë ftesë.
Ndërkaq, Komisioni Evropian, në vend anëtarësimit, është mjaftuar me dërgimin e Komisioneres për Mesdheun Dubravka Šuica, një figurë relativisht e vogël brenda hierarkisë.
Por cilat janë qendrimet e BE, ndaj Bordit të Paqes, pjesëmarrja në të cilin u përfol se do të kushtonte rreth 1 miliardë dollarë?
Austria: Nuk ka gjasa të anëtarësohet. Kancelari austriak Christian Stocker tha se vendi i tij nuk kishte plane për t’u bërë anëtar i Bordit të Paqes. “Tashmë ekziston një organizatë e krijuar për raste të tilla, OKB-ja… dhe unë nuk jam në favor të strukturave paralele”.
Belgjika: Nuk u anëtarësua dhe nuk u ftua. Ministri i Jashtëm Maxime Prévot u detyrua të mohonte pretendimet e Shtëpisë së Bardhë, se Belgjika ishte regjistruar muajin e kaluar. Transmetuesi kombëtar RTBF, raportoi se amerikanët e kishin ngatërruar Belgjikën me Bjellorusinë. Belgjika dëshiron që BE-ja të mbajë një qëndrim të përbashkët për këtë, tha Prévot.
Bullgaria: Duke kërkuar të bashkohet. Kryeministri në detyrë Rossen Jeliazkov u ul pranë Trump kur iniciativa u paraqit zyrtarisht muajin e kaluar në Zvicër, por vendimi është ende në pritje të ratifikimit në parlament.
Kroacia: Nuk bashkohet. Si Kryeministri Andrej Plenković ashtu edhe Presidenti Zoran Milanović – normalisht rivalë politikë – dukeshin në një mendje për refuzimin e ftesës.
Qiproja: Status vëzhguesi.
Çekia: Nuk ka gjasa të bashkohet. Kryeministri Andrej Babiš tha se Praga dëshiron të koordinohet me vendet e tjera të BE-së.
Danimarka: Nuk është ftuar.
Estonia: Nuk është ftuar.
Finlanda: Nuk po bashkohet. Presidenti Alexander Stubb tha se bordi “është një iniciativë e mirë”, por shtoi se Finlanda nuk do të bashkohej në formën aktuale. “Ne kemi një politikë të përbashkët evropiane dhe do t’i përmbahemi asaj”, tha ai për mediat finlandeze muajin e kaluar.
Franca: Nuk do bashkohet. Franca ishte ndër vendet e para që tregoi se nuk do të bashkohej, duke kritikuar mbivendosjen e mundshme të bordit me OKB-në, papajtueshmërinë me angazhimet e saj ndërkombëtare dhe një fokus përtej Gazës.
Gjermania: Nuk ka gjasa të bashkohet. Deri më tani, qeveria gjermane i është përgjigjur me kujdes Bordit të Paqes. Ndërsa mbështet gjerësisht përpjekjet për të arritur paqen në Gaza, Ministri i Jashtëm Johann Wadephul ka theksuar vazhdimisht se OKB-ja ekziston pikërisht si një organ ndërkombëtar i themeluar për të zgjidhur konfliktet.
Irlanda: Nuk po bashkohet. Zëvendëskryeministri irlandez Simon Harris tha muajin e kaluar se nisma ngre “flamuj të kuq shumë seriozë”. “Çdo gjë që Putini po shqyrton të bashkohet me fjalën paqe në të, nuk i pëlqen”, tha ai, sipas transmetuesit lokal RTE.
Italia: Status vëzhguesi. Ministri i Jashtëm António Tajani tha se ishte “e përshtatshme” që Roma të merrte pjesë si vëzhguese në takimin e parë të enjten, pasi Qiproja kishte marrë një vendim të ngjashëm, duke mbajtur aktualisht presidencën e rradhës së Këshillit. Tajani do të udhëtojë për në Uashington për të marrë pjesë.
Letonia: Nuk është ftuar.
Lituania: Nuk është ftuar dhe nuk do të bashkohet.
Luksemburgu: Nuk është ftuar dhe nuk do të bashkohet. Kryeministri Luc Frieden tha se vendi i tij ndoshta nuk do të merrte pjesë, edhe po të ishte ftuar. Ai e përgëzoi iniciativën për të krijuar paqe në Gaza, por tha se preferonte që organizatat ekzistuese shumëpalëshe, si OKB-ja, të merreshin me çështjen.
Malta: E pavendosur. Kryeministri Robert Abela tha se vendi i tij nuk ishte ftuar zyrtarisht për t’u bashkuar, por qeveria ka marrë një ftesë “joformale”. Abela ka kritikuar gjithashtu formatin e bordit.
Holanda: E ftuar. Nuk është e qartë nëse do të bashkohet. Kryeministri holandez në largim, Dick Schoof, konfirmoi muajin e kaluar se vendi i tij kishte marrë një ftesë për t’u bashkuar me iniciativën, por tha se ende nuk ishte marrë ndonjë vendim përfundimtar. Qeveria e ardhshme, e udhëhequr nga Rob Jetten, nuk ka bërë ende ndonjë njoftim për këtë çështje.
Polonia: Nuk bashkohet. Kryeministri Donald Tusk ka thënë se Polonia nuk do të bashkohet “në rrethanat aktuale”.
Portugalia: Do të bashkohet vetëm nëse fokusi mbetet në Gaza. Qeveria ende nuk e ka pranuar ftesën, tha Ministri i Jashtëm Paulo Rangel muajin e kaluar, por vendi i tij do të ishte i hapur për t’u bashkuar me iniciativën “nëse ajo kufizohet në Gaza”.
Rumania: Statusi i vëzhguesit. Presidenti Nicușor Dan njoftoi të hënën se do të merrte pjesë në takimin e Uashingtonit si vëzhgues.
Sllovakia: Vëzhgues. Sllovakia merr pjesë në takimin inaugurues si vëzhguese, konfirmoi Ministria e Jashtme të martën, duke përmbysur një refuzim të mëparshëm për t’u bashkuar.
Sllovenia: Refuzuar. Kryeministri Robert Golob refuzoi të merrte pjesë, duke deklaruar në fund të janarit, se kjo “shkel seriozisht rendin ndërkombëtar më të gjerë” dhe se mandati i saj, që shkon përtej Gazës, qe shumë i gjerë.
Spanja: Refuzuar. Kryeministri Pedro Sánchez deklaroi muajin e kaluar se e refuzoi ofertën, megjithëse vendi i tij “e vlerësonte ftesën”. Ai e paraqiti këtë veprim si një mënyrë për të qëndruar në përputhje me “angazhimin e Spanjës ndaj rendit shumëpalësh, sistemit të OKB-së dhe ligjit ndërkombëtar”.
Suedia: Nuk bashkohet. Kryeministri suedez Ulf Kristersson tha se do të koordinohet me vendet e tjera të BE-së, por se vendi i tij nuk do t’i bashkohet iniciativës “nëse qendron sië është aktualisht”.
