Botimet “Dituria” sapo kanë ribotuar “Bisedë me Kafkën”, një prej librave më interesantë për lexuesit e Kafkës dhe jo vetëm. Sipas kritikëve që kanë hulumtuar tekstin, libri ndihmon për të njohur dhe kuptuar më mirë autorin aq të diskutuar e të dashur të “Metamorfozës”, për të parë përtej simbolikave të teksteve të tij, njeriun që ishte i detyruar të rronte me keqkuptimet e mjedisit përreth, e po ashtu edhe me sëmundjen që do ta shpinte drejt vdekjen.
Në faqet e “Bisedë me Kafkën”, lexuesi takohet me Kafkën. Brenda faqeve të këtij libri, është vetëm ai, jo tregimet që ka lënë, as romanet.
Fati i mirë i Gustav Janouch-it (autorit të librit), ishte që në Shoqërinë e Sigurimit nga Aksidentet, ku punonte babai i tij në Pragë, pas Luftës së Parë Botërore, të punonte edhe një avokat i quajtur Franz Kafka, autor tashmë i njohur i “Metamorfozës.” Kafka sillej butësisht e me durim me djaloshin kur ky ia behte në zyrë, duke i thënë “Përshëndetje nga biruca ime e letrave!” Ai madje e ftonte të birin e kolegut, që ta shoqëronte në shëtitjet e tij, në çfarëdo ore nëpër qytetin historik, rrugët e të cilit i njihte aq mirë. Të dy diskutonin çdolloj teme interesante dhe me peshë, diskutonin “për çdo gjë që ndodh nën diell” – por tema e madhe që Kafka shtjellonte me më shumë dëshirë, ishte enigma e natyrës njerëzore. Janushi pati fatin dhe vizionin t’i regjistronte këto përvoja pas çdo bisede, duke i mbledhur së bashku në një libër, që jep në fakt njohuri të jashtëzakonshme për këtë figurë letrare me kaq ndikim në botën e letrave universale.
Teksa shëtisin në qytet, Kafka, i gjatë dhe i hollë, i jep ide dhe opinione të riut për shkrimin dhe jetën, të cilat herë duken se synojnë të nxisin një përgjigje dhe herë të tjera janë aq kompakte, sa duken gati si aforizma: “Ajo që shkruhet, është vetëm hiri i përvojës së dikujt.”
Herë të tjera, ka diskutime të lira. Pamja e Kafkës është ajo e një njeriu me një busull morale, jashtëzakonisht të fortë. Sigurisht, babai i Janouch-it, i krishterë, në dukje kishte ide dhe opinione pa paragjykime ndaj judaizmit të Kafkës; sipas tij, njeriu mishëron Rregullin e Artë: “Kafka personifikon durimin dhe dashamirësinë,- thotë ai në këtë libër. – Nuk mbaj mend qoftë edhe një rast, që në Shoqëri të jetë shkaktuar ndonjë problem prej tij”
E teksa rastet kur autorë të mëdhenj si Kafka intervistohen nga miqtë bashkëkohës, janë tejet të pakta, Janouch-i, përmes shqipërimit të Qendros, na e bën edhe më të prekshëm e më të dashur këtë autor, shpesh mistik, shumë simbolik dhe ekzistencialist njëherësh.
“Ne nuk e njohim mikun e Gëtes, as të besuarin e Platonit. Nietzsche nuk kishte miq – Dostojevski ishte shumë larg. Tolstoi ishte shumë Tolstoi. Kurse këtu, kemi një lajmëtar fatal, një lloj Merkuri Olimpik që zbret mrekullisht në tokë për të treguar”, thonë kriktikët e librit. “Gustav Janouch bëhet dëgjues, peshon bisedat, përtyp lotët, ndjek hapat e këtij juristi të çuditshëm të Pragës, të cilin të gjithë gabimisht e merrnin për një fëmijë”.
Shumë nga rrëfimet në këtë libër përbëhen nga këshilla dhe inkurajime të një burri në moshë zhytur në mendime, ndaj një të riu, por ka edhe përshkrime aventurash të papritura, që kthehen në histori të pavarura.
Miqësia e Kafkës ishte një dhuratë e madhe për Janushin dhe Janushi nuk ishte aq i ri sa të mos e kuptonte. Nëpërmjet ndikimit të Kafkës, ai shprehet se “jeta e tij u bë më të thellë, madje edhe më e ndërlikuar, por pa u bërë i ftohtë dhe e largët me njerëzit. Po përkundesha në valën e një ndjenje, që ishte lumturi”, shkruan Janouch. “Nuk isha më biri i parëndësishëm i një burokrati, por dikush që përpiqej të kuptonte masën e botës dhe të vetvetes, një kampion i vogël i Zotit dhe njeriut”.
