Nga Mariana Ymeri
Nëse do të kisha marrë pjesë në seminarin ku përkthyes e botues u mblodhën për të diskutuar për nivelin dhe problemet e përkthimeve në shqip, që zakonisht përfliten pa u thelluar, do t’u mëshoja nja dy ideve:
– Cilësia e përkthimeve është mjaft e mirë, kur librin e ka në dorë një përkthyes i zoti, mjeshtër në profesion dhe i përgjegjshëm. Epiteti i fundit ka të bëjë me faktin që jo rrallë edhe përkthyesit e njohur, bien pre e konsumizmit! Prandaj vlen për të gjithë këshilla e Calvinos që, së bashku me kompetencat profesionale, janë të domosdoshme edhe ato morale: saktësia, këmbëngulja, integriteti dhe përpjekja e vazhdueshme për përsosje, pra binomi kompetencë plus ndershmëri e fortë intelektuale dhe morale.
– Cilësia e përkthimeve është mjaft e mirë kur librin e boton një botues profesionist, i përgjegjshëm. Nuk po zgjatem në kufijtë e një postimi të tillë. Ia vlen një kumtim më vete.
– Çdo përkthim ka nevojë për një redaktor të zotin, megjithatë, çdo lloj redaktori, i rënë prej qiellit të jetë, nuk e nxjerr dot nga balta një përkthim të keq (vetëm nëse e “ripërkthen”, gjë për të cilën jam kryekëput kundër.) Detyra e redaktorit nuk është vetëm të rregullojë gabimet drejtshkrimore (në fakt kjo lidhet me korrektorin, që shumë botues nuk e kanë si hallkë të punës), por edhe të ndërhyjë për të respektuar tekstin burimor dhe regjistrin e përdorur, keqkuptimet e idiomave ose te fjalëve zhargon ose keqinterpretimin e strukturave gramatikore ose sintaksore dhe shumë punë të tjera (një nga gabimet e zakonshme është përkthimi fjalë për fjalë nga anglishtja: që rezulton, p.sh., me bollëk përemrash pronorë: “ai futi dorën në xhepin e tij“, “kroi supin e tij“ etj.) Nëse përkthyesi nuk i del dot për zot punës… nuk duhet shkuar më tej. Për më tepër, një redaktor mund të jetë mjeshtër në punën e vet, por jo në përkthim. Përndyshe, bëhet një mishmash që përfundon me një përkthim eksplicit, që është shumë larg stilit të autorit dhe po aq mediokër sa përkthimi i parë.
– Tashmë është krijuar një brez përkthyesish që janë në rresht të parë, kjo nuk përjashton aspak përkthyesit e rinj… i vetmi kriter që vlen, sipas meje, duhet të jetë cilësia, pra të mos bëhen prova në kurriz të lexuesve, se “dikur, në një të ardhme, ky rishtar do të bëhet “kapiten”. Provat le t’i bëjnë me veten që, kur të hyjnë në këtë hulli, të maten me publikun, i cili sot mund t’i lexojë edhe në origjinal veprat e përkthyera. Lexues, mos e gjykoni një përkthim nga pak rreshta te cituara diku ose sepse kështu keni degjuar nga dikush (përvecse kur “dikushi” është profesionist pa paragjykime)! Misioni i përkthyesit është i vështirë dhe vendimtar dhe kur teksti rrjedh sikur të ishte menduar dhe shkruar drejtpërdrejt në shqip, suksesi i një vepre është i padyshimtë. Në këtë postim, e mora si të mirëqenë faktin që vepra e zgjedhur për përkthim, është e përshtatshme për botim.
