Kryeministri hungarez Viktor Orban dhe partia e tij Fidesz, përballen me zgjedhjet e tyre të para të kontestuara ngushtë më 12 prill, pas katër fitoreve të njëpasnjëshme dërrmuese që nga viti 2010.
Gjatë qeverisjes së tij 16-vjeçare, Orban është përballur me kritika ndërkombëtare për çështje që përfshijnë standardet demokratike, lirinë e medias dhe të drejtat LGBTQ.
Gjatë mandatit të parë, Fidesz detyroi qindra gjyqtarë të dilnin në pension, sipas ligjeve që BE tha, se shkelnin rregullat e saj. Gjykata Kushtetuese e Hungarisë më vonë anuloi pjesë të atij legjislacioni.
Kritikët thonë se rregullat e reja zgjedhore kanë ndihmuar në çimentimin e pushtetit të Fidesz, duke favorizuar partitë e mëdha, duke ripërcaktuar zonat zgjedhore dhe duke u dhënë të drejtën e votës hungarezëve etnikë në të gjithë Evropën qendrore, shumica e të cilëve kanë tendencë të mbështesin Orbanin.
Besnikët e Orbanit mbajnë gjithashtu poste të larta në institucione kyçe. Që nga viti 2022, ai ka qeverisur shpesh me dekrete, i fuqizuar nga një gjendje e jashtëzakonshme, e shpallur pasi Rusia pushtoi Ukrainën fqinje.
Qeveria e tij ka marrë masa të ashpra ndaj disa organizatave joqeveritare dhe ka shtrënguar kontrollin mbi institucionet akademike. Si rezultat, Fondacionet e Shoqërisë së Hapur, të themeluara nga miliarderi i lindur në Hungari, George Soros, mbyllën zyrën e tyre në Budapest në vitin 2018 dhe u zhvendosën në Berlin, ndërsa Universiteti i Evropës Qendrore, një shkollë kryesore liberale e themeluar gjithashtu nga Soros, u zhvendos në Vjenë.
Orban hedh poshtë akuzat për minimin e demokracisë, duke thënë se ai mori mandate të qarta nga votuesit për të rishkruar ligjet.
MODELI KONSERVATIV I DJATHTË
Orban e ka paraqitur veten si mbrojtës të identitetit kulturor të Hungarisë kundër emigracionit mysliman dhe si mbrojtës të vlerave të krishtera kundër të ashtuquajturës “ideologji gjinore dhe LGBT” dhe liberalizmit perëndimor. Qeveria e tij e ka ripërcaktuar martesën si bashkimin midis një burri dhe një gruaje në kushtetutë, dhe ka kufizuar të drejtat e birësimit nga gej dhe transgjinorë.
Në mars të vitit 2025, parlamenti miratoi një ligj që krijoi një bazë ligjore për policinë për të ndaluar marshimet Pride, duke argumentuar se ato mund të jenë të dëmshme për fëmijët dhe se mbrojtja e fëmijëve duhet të zëvendësojë të drejtën për t’u mbledhur.
Hungaria ndërtoi një gardh në kufirin e saj jugor pas krizës së migracionit të vitit 2015 dhe vendosi disa nga rregullat më të ashpra të azilit në Evropë. Duke refuzuar emigracionin si një ilaç për rënien demografike të Hungarisë, Orban është përpjekur të rrisë rënien e niveleve të lindjeve përmes stimujve bujarë tatimorë për familjet.
KONTROLLI MBI MEDIAT
Orban ka transformuar peizazhin mediatik të Hungarisë, duke u akuzuar prej Bashkimit Evropian dhe grupet pro-demokraci, se liritë e shtypit po kufizohen, një akuzë që qeveria e tij e mohon. Qeveria e tij shtrëngoi kontrollin e saj mbi mediat shtetërore, përfshirë mediat transmetuese, duke i shndërruar ato në një zëdhënës pro-qeveritar, thonë kritikët.
Të ardhurat nga reklamat e kanalizuara në mediat pro-qeveritare, kanë ndihmuar në nxitjen e mbulimit besnik nëpër mediat private, ndërsa disa media të tjera janë mbyllur ose janë marrë në dorëzim nga pronarë pranë qeverisë.
LINDJA DHE PERËNDIMI
Nën Orbanin, anëtari i BE-së dhe NATO-s ka ndjekur një “hapje lindore” ndaj Rusisë dhe Kinës, duke promovuar investimet e biznesit në Hungari nga këto vende – së bashku me fabrikat gjermane të makinave – duke mbrojtur interesat e Moskës brenda BE-së.
Orban e dënoi luftën e Rusisë kundër Ukrainës që filloi në vitin 2022 dhe e kritikoi, por mbështeti sanksionet e BE-së kundër Moskës.
Ai kundërshton fuqimisht ndalimin e dërgesave ruse të energjisë, megjithatë, duke thënë se kjo do të shkatërronte ekonominë e brendshme.
Tensionet midis Hungarisë dhe Ukrainës janë thelluar për disa çështje, duke përfshirë dërgesat e energjisë, dhe Hungaria ka bllokuar një kredi prej 90 miliardë eurosh nga Bashkimi Evropian për Ukrainën.
EKONOMIA
Hungaria shlyeu në vitin 2013 të gjithë borxhin e papaguar ndaj Fondit Monetar Ndërkombëtar pas një pakete shpëtimi gjatë krizës financiare globale, dhe borxhi i saj rifitoi statusin e gradës së investimit tre vjet më vonë.
Qeveria e Orbanit frenoi deficitet fiskale dhe borxhin publik, derisa pandemia e koronavirusit e përmbysi trendin. Në fund të vitit të kaluar, qeveria rriti objektivat e saj të deficitit buxhetor në 5% për vitet 2025 dhe 2026, si dhe për t’i hapur rrugë shpenzimeve parazgjedhore.
Taksa më e lartë në Evropë mbi bankat, një shtetëzim i disa fondeve private të pensioneve dhe një taksë mbi kompanitë e telekomunikacionit, energjisë dhe shitjes me pakicë – kryesisht në pronësi të huaj – ndihmoi në forcimin e financave qeveritare, por gjithashtu çoi në përplasje me Brukselin.
Me biznesmenët dhe oligarkët pranë Fidesz që blenë pjesë të mëdha të këtyre sektorëve strategjikë, pronësia hungareze është rritur, me Orbanin që tha më parë këtë vit se sektorët bankarë, mediatikë dhe energjitikë ishin bërë kryesisht në pronësi hungareze. Ekonomia ka qenë në stanjacion për tre vjet.
