Protesta e fermerëve shpërtheu fillimisht në Gjermani, u përhap në Francë dhe Holandë dhe po arrin edhe në Itali e Spanjë. Zemërimi i kësaj shtrese sociale kundër një Evrope të konsideruar të largët dhe jomiqësore, me rregulla penalizuese dhe një burokraci mbytëse, po shprehet në demonstrata, bllokime rrugësh e marshime në sheshe.
Por pse po protestojnë fermerët? Në shënjestër është sidomos politika evropiane, veçanërisht “ekologjia ndëshkuese” e Marrëveshjes së Gjelbër (të resë), parë si shumë e ashpër ndaj botës bujqësore.
Një nga elementët që bashkon fermerët francezë me ata gjermanë, polakë dhe hungarezë është edhe importi i produkteve me kosto të ulët, si p.sh. pula ukrainase. Mandej janë edhe masat kombëtare ekologjike, si plani për të reduktuar azotin e prodhuar nga blegtoria në Holandë, ku u protestua udhëhequr nga lideri i ekstremit të djathtë Geert Ëilders, apo taksat për karburantet më ndotëse në Gjermani.
Kësaj vale protestash që ka përfshirë shumë vende europiane, Presidentja e Komisionit të BE-së Ursula von der Leyen u përpoq t’i gjente një zgjidhje. Në seancën e parë të dialogut strategjik me fermerët europianë, ajo deklaroi se: “Duhet ta kapërcejmë këtë polarizim me dialog, dhe ju meritoni një shpërblim të drejtë për punën tuaj. Qëllimi ynë është të mbështesim jetesën tuaj dhe të garantojmë sigurinë ushqimore të Evropës.”
E tëra nisi në Gjermani. Në dhjetor të 2023-it, qeveria federale propozoi projekt-buxhetin e parë për vitin 2024, i cili u refuzua nga Gjykata e Lartë gjermane që identifikoi një vrimë prej 60 miliardë dollarësh në financat e Gjermanisë. Ata që humbën qenë fermerët, me rritje taksash dhe shkurtim të subvencioneve bujqësore, me eliminimin e privilegjeve kryesore fiskale, përfshirë edhe atë të naftës.
Ukraina ka gjithashtu një rol shumë të rëndësishëm në protestën gjermane: shkurtimet e vendosura nga qeveria, lidhen në fakt edhe me mbështetjen që Berlini dëshiron të vazhdojë t’i japë Kievit, por ajo që shqetëson kompanitë bujqësore, është numri i madh i kompanive që janë në Ukrainë, që do të ndikonte në shpërndarjen e subvencioneve.
Më 23 janar, pasi përfaqësuesit e tyre morën pjesë në një takim të pasuksesshëm me qeverinë një ditë më pare, fermerët vendosën postblloqe në të gjithë vendin. Disa nga kërkesat e tyre janë thjeshtimi i procedurave administrative, heqja dorë nga ndalimet e mëtejshme të pesticideve, mosrritja e çmimit të naftës për traktorët, zbatimi i plotë i ligjit që e detyron sektorin industrial të paguajë më shumë fermerët dhe dëmshpërblim më të shpejtë në fatkeqësitë natyrore.
Edhe në Itali tensioni po rritet dhe fermerët kanë dalë prej ditësh në rrugë, duke protestuar ndaj miellit me insekte e burokracisë, mishit të kultivuar dhe çmimeve të larta të naftës.
Demonstratat e fermerëve po ndodhin edhe në vende të tjera: në Poloni fermerët protestuan në më shumë se 150 vende, duke kundërshtuar si fluksin e pakontrolluar të mallrave nga Ukraina ashtu edhe futjen e Marrëveshjes së Gjelbër Evropiane. Në Rumani, demonstratat kanë zgjatur tani më shumë se dy javë, me fermerët vendas që deklarojnë se lëvizjet e qeverisë janë të pamjaftueshme. E njëjta gjë në Greqi, ku i shtohen fatkeqësitë natyrore.
