Një projekt i diskutueshëm në zonën bregdetare të mbrojtur Vjosa-Nartë të Shqipërisë, i lidhur me Jared Kushner, mund të ndikojë në udhëtimin e vendit drejt anëtarësimit në BE.
Skema ka shkaktuar tashmë protesta masive dhe ka marrë një paralajmërim nga Komisioni Evropian. Komisioni Evropian e ka paralajmëruar Shqipërinë se projekti i planifikuar mund të rrezikojë angazhimet e saj për anëtarësim në BE, veçanërisht në fushën e pajtueshmërisë mjedisore dhe konsultimit publik.
Zëdhënësi i Guillaume Mercier për zgjerimin, konfirmoi se Komisioni tashmë i ka shprehur shqetësime Ministrit të Mjedisit, Sofjan Jaupaj, në lidhje me mangësitë e mundshme, por pa sqaruar nëse ky projekt është tashmë në shkelje të kërkesave të anëtarësimit të Shqipërisë.
Ministri, megjithatë, kishte premtuar se do të ndalonte punimet dhe do të kryente një vlerësim të ndikimit në mjedis.
Mosmarrëveshja ka të bëjë me një zhvillim luksoz të pasurive të patundshme të planifikuar në peizazhin e mbrojtur Vjosa-Nartë në bregdetin jugor të Shqipërisë. Projekti është i lidhur me Jared Kushner, bashkëshortin e vajzës së Presidentit të SHBA-së Donald Trump, Ivanka. Laguna e Nartës është një nga ekosistemet më të rëndësishme të ligatinave të Shqipërisë dhe një vend kyç ndalese për zogjtë shtegtarë që udhëtojnë midis Evropës dhe Afrikës. Zona e mbrojtur strehon më shumë se 200 lloje zogjsh, duke përfshirë flamingo të mëdhenj dhe pelikanët dalmatë, ndërsa grupet e ruajtjes së natyrës tregojnë gjithashtu praninë e specieve të tilla, si breshkat e detit dhe fokat mesdhetare.
Protestat kundër zhvillimit kanë hyrë në javën e tyre të dytë, me demonstruesit që ngrenë shqetësime në lidhje me mbrojtjen e mjedisit, transparencën dhe konsultimin publik. Projekti është gjithashtu subjekt i një hetimi penal nga Struktura Speciale e Shqipërisë kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK), e cila sipas Komisionit shkon përtej ndikimeve mjedisore që lidhen me projektin.
Kapitulli 27 dhe kriteret e pranimit
Komisioni pranoi shqetësimet e shprehura në fushën e Kapitullit 27 të negociatave të pranimit të Shqipërisë në BE, i cili mbulon mjedisin dhe ndryshimet klimatike. Që ky kapitull të mbyllet, Shqipëria duhet të përafrojë legjislacionin mjedisor me standardet e përcaktuara nga Direktivat e BE-së, për Shpendët dhe Habitatet. Shtetet anëtare duhet të jenë në gjendje të menaxhojnë vendet e ardhshme, të përcaktojnë objektivat e ruajtjes dhe të mbrojnë habitatet dhe speciet.
Komisioni gjithashtu vuri në dukje se Shqipëria, si pjesë e kushteve të mbylljes së Kapitullit 27, do të shfuqizonte ligjin e saj të investimeve të llogaritura të vitit 2015. Komisioni tha se, në raportin e tij të zgjerimit, kishte paralajmëruar tashmë se rinovimet e përsëritura të ligjit të investimeve të planifikuara mund të kenë efekte negative në mjedis, duke përfshirë edhe zonat e mbrojtura. Z. Mercier deklaroi se Shqipëria duhet të ruhet nga hapat që mund të dobësojnë përmbushjen e kriterit përmbyllës, duke pritur që autoritetet të veprojnë pa vonesë.
Brukseli shmang një vendim përfundimtar
Pavarësisht paralajmërimit, Komisioni nuk tha drejtpërdrejt nëse vazhdimi i projektit do ta pengonte Shqipërinë të mbyllte Kapitullin 27. Kur u pyet nëse Shqipëria mund ta mbyllte kapitullin, zëdhënësi përsëriti se vendi duhet të shmangë veprimet që mund të dobësonin standardin. Komisioni hodhi poshtë shqetësimet, nëse çështja do të çohej edhe në nivelin politik, përfshirë ndoshta edhe Kryeministrin e Shqipërisë Edi Rama.
Z. Rama mbrojti projektin dhe deklaroi se ai do të vazhdonte, pavarësisht se thuhet që ministri i Mjedisit është shprehur se ndërtimi është pezulluar.
Një pikë kyçe mosmarrëveshjeje midis dy qëndrimeve, është nëse pezullimi do të jetë i përhershëm, apo nëse qeveria synon ta ndryshojë projektin pas rezultateve të vlerësimit mjedisor.
Komisioni përsëriti se duhej të kryhej një ndalim i ndërtimit dhe një vlerësim i ndikimit në mjedis. “Ne presim që ky vlerësim të bëhet në mënyrë transparente”, shtoi Z. Mercier.
Një provë e besueshmërisë së pranimit të Shqipërisë
Mosmarrëveshja tregon se përputhshmëria mjedisore nuk është vetëm një ushtrim i miratimit teknik të akteve ligjore. Vendet kandidate duhet të provojnë se standardet e BE-së zbatohen gjithashtu në mënyrë efektive, veçanërisht në fusha si zonat e mbrojtura dhe investimet politikisht të ndjeshme. Për Shqipërinë, çështja është me rëndësi të veçantë pasi Komisioni e lidhi drejtpërdrejt projektin me Kapitullin 27 dhe standardet përkatëse të mbylljes për vendin.
nga Julian Kasapi, për EU PRESPECTIVE
Trump son-in-law’s luxury resort casts shadow over Albania’s path to EU