Të dhënat, sikurse e tregon edhe grafiku, dëshmojnë se të anketuarit shprehen që koha ditore e harxhuar për të ndjekur rrjetet dhe platformat sociale si YouTube, etj., është më e gjatë se koha ditore për çdo veprimtari tjetër.
Nëse marrim vetëm treguesin “shumë” që tregon opinione dhe mbresa për një kohë tepër të zgjatur të kaluar në një veprimtari të caktuar, atëherë del: Përgjigjen se kalojnë “shumë kohë” në rrjetet sociale 27,1 për qind e të anketuarve. Po këtë përgjigje japin për shëtitjet 14,9 për qind e të anketuarve, për qëndrimin në kafene këtë përgjigje e japin 12,6 për qind e të anketuarve, për veprimtaritë sportive njësoj përgjigjen 9,2 për qind e të anketuarve, kurse për leximin e librit përgjigjen se harxhojnë “shumë kohë” vetëm 8,1 për qind e të anketuarve.
Këtu ka nevojë që të dhënat e mësipërme të trajtohen me kujdesin që ato meritojnë. Shihet se rrjetet sociale zënë një kohë shumë më të rëndësishme në jetën e përditshme të audiencave se sa libri. Të anketuarit që shprehen se i japin një kohë “shumë të madhe” leximit të librit gjatë ditës janë tre – katër herë më pak se ata që përgjigjen njësoj për kohën që i kushtojnë ndjekjes së rrjeteve sociale.
Kuptohet që një kohë të dikurshme që i kushtohej leximit tani e marrin rrjetet sociale. Kjo është e padiskutueshme. Por, kjo e dhënë nuk duhet keqinterpretuar. Tjetër është të thuash se janë rrjetet sociale që marrin kohën që dikur ndofta kushtohej për leximin e librit dhe tjetër është të thuash se shkaku që ka rënë leximi i librit janë rrjetet sociale dhe ndjekja masive për një kohë të gjatë në rrjedhën e ditës që audiencat u kushtojnë atyre.
Për këtë interpretim të dytë nuk ka ende asnjë provë. Rënia e leximit të librit mund të ndodhë edhe për shkaqe të tjerë sikurse mund të jetë cilësia e librave të botuar, puna e shkollës për të edukuar të rinjtë me leximin e librave, çmimi i librave, titujt e propozuar, vendi i autorëve shqiptarë të librave, cilësia e shpërndarjes së librit dhe e rrjetit të librarive, cilësia e redaktimit të teksteve, e përkthimeve dhe dhjetëra shkaqe të tjerë.
Rrjetet sociale mund të marrin kohën e tyre, por s’ka asnjë provë se ato janë më tërheqëse se libri. Ka postime në rrjetet sociale që janë më tërheqëse se libra të ndryshëm, por kjo nuk pengon që të ketë libra më tërheqës se sa postimet në rrjetet sociale. Rëndësi nuk ka platforma, por përmbajtja që qarkullon në të. Përndryshe do të ishte njësoj sikur të thoshim që vajtja në stadium është më tërheqëse se sa kinemaja!!! Askush nuk e thotë këtë dot. Sepse varet se çfarë ndeshje luhet dhe a është ajo më tërheqëse se të gjithë filmat që shfaqen atë orë në kinematë e qytetit. Nuk mund të thuhet po aq se vajtja në kinema është më tërheqëse se vajtja në stadium. Kjo varet nga filmat që luhen. Nëse ka një film që është më tërheqës se të gjitha ndeshjet që luhen në stadiumet e qytetit, atëherë të shohësh atë film patjetër që i merr kohën vajtjes në stadium.
Ta quash zgjerimin e vëmendjes së audiencave për rrjetet sociale si shkakun e rënies së leximit të librit është një pretekst që nga njëra anë fsheh krizën e madhe të kulturës së librit dhe të industrisë së librit duke e zhvendosur shkakun e saj jashtë kësaj sfere, dhe së së dyti të anatemosh rrjetet sociale dhe teknologjinë e Internetit dhe të telefonisë mobile duke i shpallur ato “armike të kulturës”.
