Na dhembi të tërëve pamja e Parashqevi Simakut sot. Na tronditi. Shndërrimi kokë e këmbë i një ylli për zërin e të cilit nuk luanim vendit derisa të mbaronte festivali në RTSH, e për të cilën vinim baste në do ta fitonte ajo sërish çmimin e parë. Na lëndoi.
Gruaja me buzëqeshjen më të bukur dhe zërin e fuqishëm të viteve ‘80, ikona e modës së kohës, na u shfaq me tërë fisnikërinë dhe dhimbjen e vet në firifistun, teksa pranonte me modesti një dhuratë sevapi në kuadër të festave të fundvitit.
Shumë këmbëngulën që nuk ishte ajo. Shumë të tjerë këmbëngulin se ajo duhet respektuar edhe në këtë zgjedhje që ka ndarë për veten në këtë fazë të jetës, kurse mua, veç trishtimit, më ndërmendi edhe tërë plejadën e saj, e cila jo aq larg sa Parashqevia në Amerikë, por këtu ku mund t’i shihnim të tërë e t’u jepnim vëret vlerën e dinjitetin që u takonte, u shuan në mjerim e dhimbje.
Më kujtohet tani Tonin Tërshana, që mezi mori një banesë sociale pasi u end sa andej-këndej, aktori i Vlorës Mane Lumani të cilit i ra goja për një pension special, Aleksandër Lalo që ankohej për pensionin prej 150 mijë lekësh të vjetra, Jorgo Papingji me lot në sy teksa rrëfente se kishte 8 vjet me titullin “Mjeshtër i madh”, por nuk merrte pension, e shumë e shumë artistë të tjerë, që edhe pse bënë histori në kohën e tyre, u lanë të degradoheshin pa dinjitetin e një artisti që i ka dhënë popullit.
Jam e sigurtë që shumë do t’ia hedhin fajin shtetit të pas ’90-s, që nuk diti t’u jepte vendin që u takonte. Ose kaosit që solli ndryshimi i sistemit politik, mospërshtatjes dot. Kapitalizmit të egër, edhe pse unë s’e kam parë gjëkundi tjetër këtë punë. Por pavarësisht se të gjitha këto kanë ndikuar, unë them se fajin e ka tjetër gjë. Fajin e ka fakti që ne shqiptarët e kemi gjenetike mos ruajtjen e traditës me të bukurën e të shkuarës, me artin, me atë që na ka bërë historinë, me ata që kanë pasur një vend në zemrat e njerëzve përgjatë kohërave. Kryesisht i kemi përzënë, i kemi telendisur, i kemi lënë mënjanë aq sa i dinim të vdekur (kujto Lasgushin). Tani për shembull m’u kujtuan ata që na shpallën Pavarësinë, të talentuarit e një tjetër fushe të jetës, politikës, që brenda vitit u shpërndanë si zogjtë e qyqes, e gjysma u razbitën deri tek brezi më i fundit i fëmijëve, e gjysmat u helmuan duke i përcjellë pa din e iman jashtë territoreve shqiptare. Dhe “tradita” vazhdon. Po njësoj edhe me artistët.
Ndaj unë them që kjo është gjenetike: ne nuk kemi as dëshirë dhe as vullnet t’u japim vendin që u takon atyre që na kanë bërë historinë në çdo fushë. Ne mundêsisht t’i fshimë ata nga faqja e dheut e t’u zëmë vendin me ngut. Ne nuk dimë t’i japim dinjitet shqiptarit me vlera, ndaj Parashqevi Simaku ikën nga sytë këmbët kur dëgjon që i flasin shqip, ndaj identifikohet si amerikane, se e di që më dinjitet ka si e pastrehë në Amerikë, se sa si artiste kalibri në atdheun e vet. Dhe me gjasa mirë e bën. Se kështu ndoshta mbron veten, nga zhgënjimi i disatë.
